Twitter

DO JUDGE A BOOK BY ITS COVER

 

Deze keer: Het puttertje van Donna Tartt.
 

 

 

Wat valt je als eerste op?
Dat het weer zo´n onmogelijk dik boek is. Dat is toch niet te lezen in bed? Je kunt het niet eens vasthouden. Dit is typisch zo’n boek dat ik – ondanks mijn liefde voor papieren boeken – op een e-reader zou lezen. Verder ziet het er op de een of andere manier uit als een echt Donna Tartt-boek. Vraag me niet waarom, maar er is geen twijfel over mogelijk.

 

Wat voor genre boek is het, denk je?
Er staat roman op het omslag, dus dat is niet zo moeilijk. Maar ook zonder dat etiket is het duidelijk. Dat is knap gedaan door de vormgever, want met een vogeltje op het omslag loop je als auteur toch snel het risico dat je boek bij de vogelliefhebberijafdeling geplaatst wordt. En toch hoeft Donna daar in dit geval niet bang voor te zijn. Maar waar het boek dan wel over gaat, maakt de titel trouwens bar slecht duidelijk. Wat zegt een vogelnaam – en dan nog wel zo’n zielige (het woord kneusje komt in me op) – nou helemaal?

 

Vind je het een mooi omslag?
Ja, mooi is het wel. Alles klopt. De tekst-beeldverdeling is goed, de kleurcombinaties zijn prima en het beeld is spannend. Maar mooi is iets anders dan aantrekkelijk. Want voor mij is het te klassiek. Door dit omslag (en natuurlijk door de dikte van het boek) heb ik toch een beetje het idee dat ik me door het boek heen moet worstelen. Ik val meer op felle kleuren en fotografie in plaats van schilderkunst.

 

Zou je het oppakken in een boekwinkel?
Ik denk het wel. En dat komt door twee dingen. Ten eerste zou ik gewoon willen weten waar het nieuwe boek van Donna Tartt over gaat. Het is toch een boek dat de halve wereldbevolking leest. Waarom dan precies? Ten tweede word ik toch wel gelokt door het vogeltje dat door ‘het gescheurde papier’ heen piept. Ik denk dat de vormgever er het absolute maximale uit heeft weten te halen. Chapeau!

 

Goed, Emilie, tijd om het te gaan lezen. Wij zijn benieuwd.

 

En?
Voor de mensen die het niet wisten – ik ben daar zelf ook een van –, Het puttertje is een schilderij van de Nederlandse kunstenaar Carel Fabritius. Het vogeltje dat we op het omslag zien heet een puttertje. In het Engels is dat een goldfinch. Vandaar dus die titel; het vogeltje, het schilderij heet nu eenmaal zo. Maar waar gaat het over? Over dat schilderij, wederom een – het woord viel al in een eerdere editie van deze rubriek – MacGuffin dat het verhaal gaande houdt.

 

Puttertjes, MacGuffins, waar gaat dit naartoe?
Een MacGuffin is niets meer dan een ding waar iedereen, met name in blockbusterfilms, altijd achteraan rent. Een betekenisloos ding. Die rol speelt het schilderij in feite ook. Het gaat om wat het losmaakt in de personages. Veel. Het begint explosief. Hoofdpersoon Theo Decker is in het begin van het boek 13 jaar en bezoekt met zijn moeder het Metropolitan Museum of Art in New York, om daar onder andere Het puttertje te bekijken. Dan is er, in levensechte scènes beschreven, een ontploffing, een terroristische aanslag (die niet echt verder wordt toegelicht, overigens – het gaat om de personages), waarbij Theo’s moeder omkomt. Maar Theo overleeft. En neemt Het puttertje mee.

 

Waarom?
In een vlaag van verstandsverbijstering – half, en omdat een oude man hem dat opdraagt. Die oude man is ook in het museum, met zijn nichtje, dat nog een grote rol zal spelen in Theo’s leven. Dit alles brengt het verhaal aan het rollen.

 

Het gaat om de personages, zeg je.
Ja, die zullen me ook het meest bijblijven. Tartt is geweldig in het neerzetten van die personages. Daar neemt ze natuurlijk ook de tijd voor, laten we wel wezen: het boek is meer dan 900 pagina’s. Ik heb volledig meegeleefd met Theo en de mensen om hem heen. Zijn moeder is omgekomen, zijn vader was al eerder uit zijn leven verdwenen, dus waar kan hij heen? Als enige houvast in zijn leven heeft hij dat schilderij, dat hij maar overal met zich meesleept. Eerst naar het gezin van een vriendje van hem, dat hem plichtmatig opneemt, vervolgens naar de vriend en compagnon van de oude man. En uiteindelijk verdwijnt het schilderij ook nog eens en belandt Theo langzaam maar zeker in de criminele kunstwereld. Omdat hij omgaat met de verkeerde mensen, zou je als buitenstaander kunnen zeggen. Als lezer zeg ik: omdat hij omgaat met de mensen op die plekken, waar het lot hem gebracht heeft.

 

Een goodread dus?
Ja en nee. Het is te dik, maar dat vind ik ook weer flauw om te zeggen. Aan de ene kant waren er stukken die ik met minder plezier gelezen heb (uitgebreide beschrijvingen over meubelmaken bijvoorbeeld, een vak dat een van de personages beoefent), maar aan de andere kant wordt dat zó goed gemaakt door fantastische scènes. En dan blijkt dat die vertraging nodig is om alle scènes goed tot zijn recht te laten komen. Dat is ook altijd het tergende bij die HBO-series: het duurt altijd even voor je erin zit, maar áls je er dan in zit, man, wat word je dan beloond. Hier idem dito.

 

Voorbeelden graag!
Dat meisje, wat ik net noemde, dat ook in het museum was. Dat is eigenlijk wel het hartverscheurendste in het boek. Op haar wordt hij verliefd, maar door die aanslag kunnen zij nooit samen zijn. Het heeft hen verdoemd, bijna. Ze komen elkaar wel vaak tegen, en hij verklaart haar ook zijn liefde, maar ze komen nooit tot elkaar, omdat die aanslag tussen hen in staat. Letterlijk en figuurlijk. Als ze elkaar gewoon ontmoet hadden, in het Met, staand voor Het puttertje, en er was geen aanslag geweest, was het een gelukkig liefdesverhaal geworden.

 

Dat had je liever gehad?
Eh… Nee, natuurlijk niet. Of eigenlijk wel. Maar dan hadden we dit fraaie boek niet gehad.

 

En nu terug naar het omslag. Waarom piept dat vogeltje ertussendoor?
Omdat het eigenlijk niet om dat vogeltje draait – het kiekeloert in de levens van de personages. Alles draait om de personages! Dat vogeltje is slechts de MacGuffin…

 

Het puttertje (The Goldfinch) van Donna Tartt verscheen in de vertaling van Sjaak de Jong, Paul van der Lecq en Arjaan van Nimwegen bij De Bezige Bij. Het omslag is van b’IJ Barbara, naar het Amerikaanse omslag, en het beeld is het schilderij Het puttertje van Carel Fabritius, onderdeel van de vaste collectie van het Mauritshuis in Den Haag.
 

Homepage | Overzicht Lamoer leest